فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٩٣ - علامت وحدت حقيقيه

هر كدام از سنگ و انسان از يكديگر اجنبى مى‌باشند و اين مسئله بلحاظ بداهت و

ضرورتش از اقامه دليل مستغنى مى‌باشد.

علامت وحدت حقيقيّه‌

علامت مركّب حقيقى (كه داراى وحدت حقيقيّه است) آن است كه‌

داراى اثرى باشد غير از اثر اجزاء همچون ياقوت كه غير از آثار اجزائش (عناصر

اربعه) اثر ديگرى بر اين حجز قيمتى است كه اجزاء فاقد آن هستند و آن فرح و

نشاطى است كه در دارنده آن ايجاد مى‌شود مرحوم خواجه طوسى در كتاب‌

تنسوخ‌نامه ايلخانى مى‌فرمايد:

حكماء هند مى‌گويند كه چ ون ياقوت با خود دارند از علّت طاعون ايمن‌

باشند و با بر آن كس كه دارد كار نكند.

و اگر ياقوت را در دهان گ يرند به خاصيّت دل را قوّت دهد و اندوه و غم‌

ببرد و تشنگى را بنشاند و در دهان سرد بماند بخلاف ديگر جواهر انتهى.

و در كانى‌شناسى آورده كه:

ياقوت در تفريح اثر عظيم دارد روح را تربيت مى‌كند حرارت غريزى‌

برافروزد و قوّت‌هاى حيوانى را تقويت كند و نشاط را بيفزايد و خون را صافى‌

گ رداند بطورى كه اگر بر مرده بندند خون او دير فسرده گ ردد انتهى.

و هيچ كدام از اين آثار در اجزاء آن نيست بخلاف عسكر و سپاه كه اثر آن‌

كه فتح بلاد و گ شودن قلعه‌ها است در حقيقت اثر آحاد لشگر است نه آنكه مترتّب‌

باشد بر وصف اجتماع افراد با هم.

متن: « ٢٠٥، ٢٠٤ »